A favor da Ordeación do Territorio Galego

Todos a Santiago de Compostela
Saída dende a Alameda.
6 de maio ás 12:00

Fusquenlla, Verdegaia, Salvemos Monteferro, Greenpeace, Luita Verde, Foro Social de Cangas, Comité de emergencia da Ría do Ferrol, Ortigueira sostible, Amigos da Terra, Anduxía, Colectivo nacionalista de Marín, Asociación na defensa do Parque Rosalía de Castro, SOS Courel, Natura Céltica, Cíes Artesanais S. Coop. Galega, Centro Social A Revolta, Bouzas móvete, Grupo de Axitación Social (GAS), Caleidoskopio, Plataforma contra la ampliación da piscifactoría de Quilmas, Plataforma contra a piscifactoría de Costa Galloufa, Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galicia (ADEGA), Federación Ecologista Galega (FEG), Alumnos da Facultade de Informática de Coruña, Salvemos Sanxenxo, Asociación Fuco Buxán, Choiva Azeda, Comissao RGP, Jóvenes Verdes, O Tesón de Ribadeo, Comité de defensa das Rías Altas, Plataforma en Defensa do Patrimonio das Pontes e outras...

Xa son mais de 50 as organizacións que se suman a convocatoria.

Manifesto 6 de maio:

A situación do territorio galego é, en certos aspectos, catastrófica. Por unha banda, o factor agrícola e gandeiro desaparece literalmente da superficie do País e, pola outra, un urbanismo disparatado, unha forestación masiva e mercantilista e unha predación sen taxa nin medida dos xacementos xeolóxicos está a mudar o rostro de Galicia para mal e ao servizo só duns poucos.

Ate o de agora os poderes autonómicos e municipais uníronse aos capitalistas especulativos nunha sorte de caricatura de Capital Monopolista de Estado. Unidos os intereses dos especuladores cos intereses da administración autonómica e municipal indisolubelmente, lanzouse unha carreira en persecución do lucro inmediato cuxa meta parece ser a destrución dos valores (que o son tamén económicos) da nosa paisaxe e da nosa herdanza natural, así en terra como en mar.

Pensamos que a situación actual esixe un golpe de leme para mudar este rumo que conduce ao suicidio colectivo no que se refire ao medio ambiente. E esa mudanza, de natureza política, debe ter en conta os intereses da maioría da poboación que desexa un País ordenado, racionalizado e próspero. O tempo da permisividade unida á corrupción nos concellos e na Xunta ten que rematar e todos e todas temos que acelerar ese final.

Pensamos que a actual Xunta de Galicia e os concellos que saian das vindeiras eleccións deberán coordinar os seus esforzos. E non só iso: a lexislación deberá modificarse e os poderes centrais de Galicia están chamados a elaborar un PLAN DIRECTOR DE ORDENACIÓN DO TERRITORIO, naturalmente discutido e consensuado polas organizacións sociais e núcleos de opinión. Esta participación das multitudes na elaboración de tal Plan Director constituirá a garantía de que sexa plenamente democrático. Ora ben, sen planificación central e democrática da ordenación territorial o caos perpetuaríase.

Desde A Guarda a Ribadeo, desde O Caurel á Terra Cha, un terremoto de especulación e depredación da terra e do mar está destruíndo a nosa natureza, a nosa paisaxe e a nosa forma de vida. Está destruíndo, polo tanto, a propia identidade de Galicia. Soou a hora de que digamos:

ABONDA!

A mobilización do 6 de maio en Compostela ten que significar unha grande xornada de esperanza e unha chamada á Xunta de Galicia e as administracións locais para que exerzan realmente o poder de que dispoñen para frear esta vaga de degradación e dilapidación do noso patrimonio sen se deixar intimidar polas forzas poderosas do diñeiro e da cobiza.

Sinaturas de apoio:

Xosé Luís Méndez Ferrín. Escritor e catedrático. Académico. Darío Xohan Cabana. Escritor. Académico. Xosé María Álvarez Cáccamo. Escritor. Antón Santamarina Fernández. Académico e catedrático USC. Pedro de Llano. Arquitecto. Francisco Fernández Rei. Académico e catedráico USC. Gustavo Luca de Tena. Xornalista. Francisco Sampedro. Filósofo, ensaísta. Margarita Ledo Andión. Directora de cine. Catedrática USC. Antón Seoane. Músico e psiquiatra. Suso de Toro. Escritor. "Berrogüetto". Grupo musical. Agustín Fernández Paz. Escritor. Marilar Aleixandre. Escritora. Carmen Nogueira. Artista plástico. Anxo Angueira. Escritor. Gonzalo Navaza. Escritor e catedrático UVigo. Antón Cortizas Amado. Mestre e escritor. Xosé Manuel Souto González. Doutor en Xeografía. Catedrático. Ramón Lorenzo Vázquez. Académico e catedrático USC. Xosé Miranda. Escritor. Pilar Faxil. Documentalista.
Xabier Cordal. Escritor. Iván Prado. Pallaso internacional. Juan Carlos Román. Artista plástico. X. Antón L. Dobao. Escritor. Fran Alonso. Escritor. Elvira Riveiro Tobío. Escritora. Manuel Seixas. Profesor. Escritor e músico. Fon Román. Músico. Xavier Senín. Catedrático. Xoan Anleo. Artista plastico. "Skacha". Grupo musical. Mariano Abalo Juan José Soto Vidal. Funcionario. Brais González Pérez. Escritor. "Soak". Grupo musical. Xosé Luís Santos Cabanas. Traballador Universidade de Santiago. Xoán Manuel Estévez Freijeiro. Aitor Rivas. Profesor. Fátima Ferreira Golpe "Skarnio". Grupo musical Fidel Diéguez Díez. Profesor. Mercedes Martínez Fernández "Lamatumbá". Grupo musical. Alba Nogueira. Profesora Titular de Dereito Administrativo USC. Ángeles Castro Dapena. Arquitecta. Mª Carmen Fernández Rodríguez. Deseñadora. Xabier Vence Deza. Catedrático de Economía USC. Mª Xosé Lázare Fouce Camiño Noia Campos. UVigo. Xulián Maure Rivas. Profesor e escritor
Xaime Nogueira Meixe. Libreiro. Xosé M. García Crego. Técnico editorial. Carme Hermida Gulías. Profesora Xornalismo USC. Xosé Luís Regueira. Profesor Filoloxía USC. Xosé Manuel Eyré. Crítico literario. Xosé Henrique Costas. Catedrático UVigo. Xosé A. Laxe Martiñán. Músico. "Dakidarría". Grupo musical. Jorge Salgado Cortizas. Arquitecto. Alberte González Rodríguez. Arquitecto Francisco X. Redondo Abal. Bibliotecario e investigador. Amparo Solla González UVigo. Manuel Igrexas. Historiador. Lourdes Pérez González Iñaqui Solla Covelo. Bibliotecario Xosé A. Fernánez Salgado. UVigo. Uxío-Breogán Diéguez. Historiador. Ana Iglesias Álvarez. UVigo. "Skacha". Grupo musical. Asoc. Cultural "Amigos do Mosteiro" de Melón Xavier Blanco. Mestre de gaitas, Moaña Mª Teresa Bermúdez Montes. UVigo. Mariano Abalo. Funcionario. Juan José Soto Vidal. Funcionario. Manuel S. Fernández Álvarez. UVigo. Brais González Pérez. Escritor. "Soak". Grupo musical. Moncho Leal. Mestre. Xosé Luís Santos Cabanas. Xoán Manuel Estévez Freijeiro. Aitor Rivas. Profesor. Fátima Ferreira Golpe Manuel Vidal Villaverde. Escritor. Fidel Diéguez Díez. Profesor. Mercedes Martínez Fernández. Natanael L. Caeiro. Mon G. Buhigas. Emma Lázare. Jorge Salvador Fernández. Pablo C. Rielo Rodríguez. Óscar Antón. Emilio García Lorenzo. Rafael Balado Merino. Carlos E. Ríos Regueira. Xosé M. Felpeto Enríquez. José Ángel Carreira Montes. Arquitecto. "Coanhadeira". Grupo Musical. Xoan Hermida. Director de Amarante. José Enrique Villarino Valdivielso. Economista.

Sentenzas, fías e ruadas na bisbarra de Castroverde

Corridas do galo e Tribunais da Pascua

-XIV-

Achegas de

Xosé María Gómez Vilabella

Tribunais da Pascua. (Continuación)

Avogados (A. = Acusador; D. = Defensor) que actúan desde os seus cabalos, sen tarima de “Tribunal”.

.../...

A. Con el permiso de todos, - aquí en medio de la Sala ,
sepan que soy el Abogado - de la Acusación privada.
Hola, mi amigo Jacinto, - ¡con que tú el Defensor...!
¿Y no se te arruga la barba - delante del Acusador?

D. A las órdenes de ustedes. - está Jacinto Igualador;
saben que soy el Abogado - que defiende a Blanca Flor.
Me gustaría saber, - mi respetable señor Pajerto,
¿a cuántos se ha comido Vd., - que viene tan flamenco?

A. Te has metido en una Causa - que no saldrás con ella,
pues los delitos exigen - que se queme esta Doncella^.
¿Estaría evocando á “doncella” Juana de Arco?

D. Por tus malas intenciones - de quemar un ser hermano,
a la cola de un pollino - tu debías de estar atado.

A. Por marcharse de sus padres - y meterse a maleante,
se tiene que hacer justicia - castigando al delincuente.

D. Se marchó de donde sus padres, - porque ellos la abandonaban,
que éstos se iban de juerga - y la niña en casa encerraban.

A. En la casa donde sirvió, - ¡no lo heches en olvido!,
ha desecho un matrimonio - traginándose al marido.

D. Por gustarlle ella al hombre - se sabe la perseguía;
pero Blanca Flor no tiene culpa - de haber nacido bonita.

A. Después de engañar a este hombre - se fué por aquellos barrios,
conviviendo muy divertida, - ¡con solteros y con casados!
Diante dos rapaces, os mozos usaban estes eufemismos, tales que “As divertidas”, “A María dos Quintos”, etc.

D. No sea tan mal hablado, - y deje en paz su vida privada,
que lo que haga cada cual - a Vd. no le importa nada.

A. Veo que te gustan las mujeres, - y por éso las quieres defender,
pero en esta ocasión - te prometo que llevas las de perder.

D. De sacarla en libertad - le he dado yo mi palabra,
y lo he de conseguir - o te rompo a ti la cara.

A. Con tus tontas apariencias - he quedado convencido
que en algún manicomio - debías de estar metido.

D. Si la justicia fuese severa - no debiera consentir
que un hombre de tu mala fe - tuviera derecho a vivir.

A. Con esas tontas defensas – he quedado convencido
de que en algún manicomio –debieras estar recluído.

D. De sacarla en libertad – le he dado yo mi palabra;
y lo he de conseguir, - ¡o te rompo a ti la cara!

A. Porque esta se ha de quemar – como manda la justicia;
por perversa y por malvada, - por indecente Straperlista.

D. Como el Straperlo es moda, - no puede ser delito;
y que Blanca Flor no se quema - muy en serio te lo digo.

A. No te pongas tan flamenco, - y habla mucho más bajo.
¡Exijo yo que se queme - y a ti te mando al carajo!

D. Si tienes lo que los hombres, - bájate de ese caballo,
y aquí en medio del campo - nos veremos mano a mano!
Aquí báixanse dos cabalos e simulan unha loita corpo a corpo. Sepáranos os fareleiros.

A. De que es justa mi petición, - entérese usted, don Jacinto;
¡vea lo que dice el Código, - en el artículo ciento cinco!
É unha mera concordancia rítmica. O Defensor acepta o Código, fai que o lee e recolle do seu interior un billete, que garda no peto, disimuladamente. Todo serio, diríxese á moneca:

D. Después de bien enterado, - me ha causado gran dolor
ver que es imposible salvarte, - mi preciosa Blanca Flor.

D. No se puede hacer nada, señorita; - tenga usted resignación
porque la Ley puede más - que toda mi buena intención.
Seguidamente diríxese ó público, precisamente ós que o viron aceptar e garda-lo suborno:
De esto tomemos ejemplo, - que más tarde o más temprano
al que obra mal y sin conciencia - le suele venir el pago.
Nada más me queda, señores, - que alegar en mi defensa;
¡sólo a las chicas solteras - hacerles una advertencia!
Con hombres de otras mujeres - procureis ser formales;
¡más vale quedar solteras - que pasar por estos trances!
Me retiro a descansar - terminada esta defensa;
¡ahora que el señor Juez, - obre según su conciencia!

Redobres do tamborileiro para tensa-la atención. O Xuíz, que estivera un tanto distraído, érguese firme e solemne nos estrobos do seu cabalo, recolle a queixada, e, con voz solemne, pronuncia a

SENTENZA

Xuíz

Es un caso tan horrible - que tiemblo al hablar;
pero la Ley es severa - y no se puede vacilar.
Revisado el Atestado - y comprobados los delitos,
¡mando que sea quemada - en este cruce de caminos!
Es dura, señores míos, - esta pena consabida,
pero es la Ley , - ¡ y asi tiene que ser cumplida!
Se debe emplear la Ley - para corregir la Humanidad ;
para que con estos ejemplos - escamienten los demás.
¡En este mismo momento - mando que le planten fuego;
y le doy el tiempo necesario - para que haga testamento!

Adiántase o Escribán, co seu recado de escribir:

En nombre de buen cristiano - y de la buena ventura,
aquí estoy para redactar- el Testamento de la criatura.
Me han nombrado Notario, - ¡San Patricio me dé acierto,
que no me salga una copla - en lugar de un testamento!
Según manifiesta, Blanca Flor - no tiene ningún pariente,
Así que reparte su fortuna - de la manera siguiente:
A las niñas de quince a veinte - que sean gapas y buenas,
a esas no les deja nada - que bien se gobiernan ellas.
A las de veinte a veinticinco - les deja un capital,
a ver si así puede ser - que se lleguen a casar.
A las de veinticinco arriba - deja en Sevilla un convento
para que se metan monjas..., - si no logran casamiento.

Parece unha referencia á dona Inés do Tenorio.

Deja una pieza de estopa - para que se hagan camisas,
fajas y pantalones - las chicas más presumidas.
Bienes no le quedan más, - pero os dá buenos consejos,
que aunque no alimenten - a más de una le harán provecho:
No seais mozas presumidas - y os casareis primero;
los hombres las quieren monas - nada más que para el juego.
Digo también que por morir pronto- no tengais ningún pesar,
que en este pícaro mundo - poco bueno hay que esperar.
Nunca sigais mis costumbres- pues ya veis el resultado;
por ser una lujuriosa – bien caro lo estoy pagando.
Si después de que me quemen - quedase algo sobrante,
se lo dais a este Juez, - ¡y que le sirva de purgante!
A mi Defensor le dejo - todo el camino para correr,
se llevó mi dinero - ¡sólo por dejarse convencer.
Terminado mi testamento - pagareis a este Escribano
y los derechos a la Hacienda - antes de cumplirse el año.

O Autor, ademais de busca-lo asonante, dá unha alerta ós seus veciños para recordarlles a perentoriedade no pago dos Dereitos Sucesorios.

Despois da queima e dos foguetes, baile,
PERO,
con día para chegar a casa,
¡de escarmentadas!

Amigos do Patrimonio de Castroverde apoia a chamada da Asociación Ecolóxico-Cultural SOS Courel

Axuda urxente para o Courel !

Amigas e amigos:

Somos a “Asociación Ecolóxico-Cultural SOS Courel”, veciñ@s do Courel; territorio da Galiza, cuns valores culturais, naturais, xeolóxicos, paisaxísticos, educativos e científicos, únicos en Europa, foi incluído na Rede Natura 2000, é Patrimonio de tod@s. Propiedade común son tamén as augas que todos estes montes recollen da néboa do Océano, e voltan por milleiros de regatos e ríos; atravesando terras de Asturias, León, Galiza e Portugal, ata o Mar

Sen axuda de tod@s, só @s veciñ@s do Courel, con pouco máis de “mil votos”, seremos incapaces de parar esta desfeita, camuflada detrás do manexo hipócrita e propagandístico da Rede Natura e da eterna promesa tranquilizadora dun Parque Natural, que chegará tarde e con mil recortes, sen cartos, esquivando “intereses poderosos”, reducido a “un debuxo nun plano” e anunciado nun “folleto”.

Esta Asociación, no outono de 2004, coa vosa axuda, fixo unha campaña na defensa do Courel . A Xunta De Galicia na primavera de 2005 respondeu cunha proposta de Parque Natural totalmente mutilada, deixando fora todo o sur do Courel para as pizarreiras existentes e outras tantas novas que se pretendían autorizar:

Na ladeira este da Serra, quedaban fóra as cuncas, xa totalmente aniquiladas do ríos Pacios e Vilarbacú, onde traballan 5 macrocanteiras de pizarra.

Pero tamén deixaban fora na ladeira oeste:

A cunca do Ferreiriño, para abrir xunto ao Pregue Tumbado do Courel a concesión CUPA II.2

E a metade sur da cunca do Lor, onde estaba previsto abrir 2 novas macro canteiras, CUPA II.3 e ILUSIÓN.2 e legalizar “La campa”, que traballaba xa, sen licencia municipal nin autorización do Consello da Xunta e con unha orden de peche de Urbanismo.

Agora, no 2007/2008, definitivamente o Courel será Parque Natural, un pouco máis extenso ao norte, que na proposta do 2005, pero outra vez gravemente mutilado ao sur, para as mesmas canteiras e as mesmas novas concesións; moi pronto 9 macrocanteiras canteiras á vez, “explotaran” a Serra.

Esta declaración que se invalida a si mesma, é a “sentencia” definitiva do Courel. Logo coa inminente próxima aprobación da Lei de Ordenación da Minaría de Galicia, Folgoso do Courel será declarado Concello Mineiro (artigo 46, páxina 28). E por presunto interese social, a minaría terá prioridade sobre o Parque Natural e poderán ir recortándoo na medida das “necesidades” .

Do Pregue Tombado do Courel pouco queda que dicir, un fito xeolóxico único en Europa.

Pero a metade sur da cunca do Lor tamén é algo único dentro da Rede Natura, unha das rarezas que fan extraordinario ao Courel, tratase da profunda incursión da zona bioxeográfica Mediterránea no interior da Atlántica, de excepcional riqueza faunística, un dos últimos hábitats do bufo real na Galiza, ave en perigo de extinción. As terras de Santa Eufemia, Baldomir, Vilamor, Froxán, Vilar, Castro Portela, Salcedo, a Montaña do Lor, Barxa de Lor, ... ; todo isto quedará fora do Parque Natural, todo por mor da “obsesión de non dar gastado os recursos naturais”

A urxencia deste correo ven dada ante a inminente legalización da canteira “La Campa” por o Consello da Xunta de Galicia, tal e como se nos comunicou dende todos os Organismos Sectoriais competentes. A documentación xa está preparada na Comisión Superior de Urbanismo, para ser examinada. Xa alegamos reiteradamente ante as Administracións, que esta é unha explotación imposible por estar totalmente cercada polos ríos Lor e Loruda, por varios núcleos de poboación, pola estrada LU-651, polo souto de Santa Eufemia e no medio de un Espacio Natural. Máis cedo que tarde terá que ser clausurada, pero acontecerá despois de legalizada, e terá que indemnizarse á empresa con cifras astronómicas con cargo aos Fondos Públicos.

¿ Que lle pedimos as Administracións para o Courel?

Que declaren o Courel Parque Natural, que inclúa como mínimo as cuncas enteiras dos ríos Lor-Louzara, Soldón, Selmo e Ferreiriño, e que se libre o territorio conformado por todas elas, de todo tipo de impactos e concesións incompatibles, como canteiras, eólicos, hidroeléctricas, ....

Que se devolva á Rede Natura a superficie da cunca do Lor que se descualificou no 2004, deixándoa fóra do Espazo Natural e deixando este territorio partido en dous, impedindo a súa función como o corredor biolóxico que une os Ancares e o Canón do Sil, tamén dous espazos da Rede Natura. E máis agora, que se prometeu case duplicar a superficie total da Rede Natura na Galiza.

Que poñan xa de inmediato en marcha un Plan Urxente, no que participen todas as Administracións, para a recuperación ambiental, do patrimonio arqueolóxico, etnográfico, arquitectónico, e da paisaxe tradicional.

Este Plan debe estar implementado cun orzamento digno e suficiente, para a creación de empregos directos, que nós, no resumo do Plan de Desenvolvemento para o Courel, que enviamos a todas as administracións en novembro de 2005, calculamos en máis de 150 traballadores; para os que se necesitaría destinar aproximadamente 3 millóns de euros anuais. Esta cifra non é nada disparatada se temos en conta que no Principado de Asturias, con máis número de parques naturais, ningún recibe menos de 6 millóns de euros ao ano, así no Parque Natural de Somiedo empregaranse durante este ano 7,7 millóns de euros.

Neste plan debese incluír necesariamente a dotación de servizos á poboación, para equipara o Courel ao resto da Galiza (sanitarios, asistenciais, culturais, de transporte, ...). Esto propiciaría, entre outras moitas cousas o retorno de emigrantes xubilados, para poder desfrutar por fin da súa Terra e na súa casa.

A mellora da imaxe do Courel e a “seguridade de futuro”, multiplicaría a inversión privada e propiciaría a creación de empregos indirectos.

Xa se quedou en que a Rede Natura tiña garantida a cofinanciación da Unión Europea. Ademais moitas institucións e fundacións están desexando colaborar; parece ser que unha Corporación Financieira Galega anda mirando de comprar unha Illa Atlántica e ao parecer tamén unha Devesa no Courel, e nos estamos seguros de que comprará tamén, a súa propia canteira que traballa no medio da cunca do Lor, entre Santa Eufemia e “a Campa”, para levar a cabo unha restauración ambiental exemplar”.

¿ Que podes facer ti para axudar ? e mais Sinaturas Parque Nacional Courel

(Se puxas enriba baixarás o texto completo e mais as xestións para facer chegar o teu apoio a
Asociación SOS Courel). O seu enderezo: soscourel@mundo-r.com

Convocatoria do roteiro de maio

A Marronda e outros lugares, 17 de maio, de 2007

Coa participación da Asoc. Franacisco Lanza de Ribadeo e Amigos do Patrimonio de Castroverde

- Ás 9:30 h. No Concello do Cádavo. Lugar de encontro e de partida, na praza do Concello. (Trataremos de saír puntuais)

-Visita ao nacemento do Eo en Fonteo.

(Ver a páxina da Asociación de Amigos da Marronda)

-Ruta (para algúns a pé) de Fonteo a Sampaio de Cubilledo, podendo ver aceña de Cuenzas, Ovapiscis do Eo e continuando a pé uns 3 kms ao longo do Eo e do Carballal. Fermoso paseo!!!

-De alí en bus ata a igrexa de Cubilledo (para visitar unha das igrexas de Baleira). A xente que queira pode baixar a pé desde O Castro ata a igrexa.

-Volta en bus ata Sampaio de Cubilledo e visita a unha fervenza xunto a aceña de Serra.

-En bus e ou a pé desde Sampaio ata Esgrade, Castrelo e Espiña.

-Subida á Marronda para ver algunhas especies autóctonas.

-Logo baixada a Martín (chan moi inclinado, pero que non hai problema para un autobús medio en toda a ruta).

-Dende Martín pódese ir andando ata a Cortevella. É chán e vai ao longo do río.

-Visita á area recreativa xunto meandro do rio Eo. (Sitio para unha boa merenda!)

Volta ao Cádavo pola muíña.

Nota: Se se fai moi longo o percorrido, teremos que adapatalo ao noso horario.

-Ás 14:00 h. Xantar no restaurante Moneda do Cádavo

Pola tarde.

Para os que queiran e poidan.

-Baixar a Vilabade e participar ás 18:00 h. na Actuación das Bandas de Música de Chantada e Guitiriz na Igrexa de Vilabade.

Para facilitar a organización:

Avisar antes do martes, día 15 de maio de 2007 ( Precisamos saber cantos imos ser, por motivo do(s) autobús(es) e para encargar a comida)

Asdo.: Manuel Muñiz
Castroverde -Lugo-, a comezos de maio de 2007
Coa colaboración do Plan Xacobeo, Concello de Castroverde e Consellería de Cultura e Deporte da Xunta de Galicia.

Sentenzas, fías e ruadas na bisbarra de Castroverde

Corridas do galo e Tribunais da Pascua

-XIII-

Achegas de

Xosé María Gómez Vilabella

Tribunal da Pascua constituído para xulgar a unha boneca chamada

Blanca Flor.

Defensora, unha muller. Asombroso naquela época, pero constitúe unha proba máis, de rango documental, cultural, da importancia e da categoría que sempre se lle deu á muller nesta bisbarra de Castroverde.

Defensora
A contestar la demanda – de la joven Blanca Flor,
y a las órdenes de ustedes, - aquí está Rosa Campoamor.
Del expediente instruído – muy bien me he enterado:
Está lleno de mentiras, - al menos el Atestado.
Aclararé punto a punto – el error del Atestado
cuando tenga por delante – al Acusador Privado.

Acusador
Con el permiso de todos. – De pié, y ante la Sala ,
aquí está el Abogado – de la acusación privada.
Como me llamo no importa. – Soy Acusador Penal,
y sostengo la acusación – de este crimen sin igual.
A esta niña de la defensa, - señorita Campoamor,
las piernas le temblarán – delante del Acusador.

Defensora
Ya se ve que la ignorancia – suele ser muy atrevida;
aunque soy del sexo débil – no le tengo cobardía.

Acusador
Esa mujer engañó a un hombre – diciendo que lo quería,
y desde que se casó, – con otros chicos ella dormía.

Defensora
Ese hombre la abandonaba – sin cumplir con su deber.
¡Quien no valga para casado – no debe engañar mujer!

Acusador
Para chuparle la plata – pronto se casó con él,
y luego se divorció – sin cumplir con su deber.

Defensora
Hizo bien en divorciarse – teniendo una causa justa,
que para eso está la Ley. - ¡No crea que me asusta!

Acusador
No me diga que es legal, - muy en serio se lo digo,
una mujer que de casada – envenena a su marido

Defensora
Muchos más hombres se han muerto – que nadie envenenó;
A este se le acabó el arriendo – y el pobre, de viejo, se murió.

Acusador
Además es comunista, - de filiación declarada,
y por estas necedades – debe ser castigada.
“Necedades”, “necios”, eran os cualificativos que empregaban os Curas para referirse á xente de esquerdas.

Defensora
Porque sea comunista – no hay derecho a castigarla;
¡uno tiene el ideal – que le dá su real gana!

Acusador
Esta debe quemarse, - como quemó los conventos,
para así, de esa manera, - hacer los escarmientos.

Defensora
Obran con doble intención – los que queman los conventos;
y luego embrollan lo que quieren – para cubrirse con ello.
O Autor recolle aquí a dialéctica que se suscitou sobre algunhas queimas sospeitosas ou nunca ben demostradas as imputacións.

Acusador
Además, según se prueba, - solicitó a un casado;
delito que en conciencia – debe ser muy castigado.

Defensora
Bien poco debe valer, - aunque éso fuera verdad,
el hombre que se domina - de una menor de edad.
Neste inveterado respecto á muller entraba a escrupulosidade e os miramentos coas máis novas. Nesta zona non se deron, normalmente, abusos deshonestos con menores.

Acusador
Para que usted se convenza – de sus grandes extravíos,
ya verá lo que aquí declaran – algunos de los testigos.

Defensora
Jóvenes que me escuchais – acercaros a mi lado.
¡No debemos consentir – este machismo declarado!
Blanca Flor no se quema – porque sea una mujer:
¡Aquí estamos las de su sexo – que la vamos a defender!
No encuentro para el castigo – causa alguna conocida.
¿O es que la mujer no tiene, – también, derecho a la vida?
A “claque”, entre o público, produce un gran alboroto, que por suposto estaba programado.

Defensora
Calmaos, jóvenes lindas; - pido que tengais paciencia,
y esperemos, confiadas, - al fallo de la Sentencia.

Outra “Pascua”, tamén chamada Blanca Flor. (O que non se me alcanza é o moito desta reiteración nominal; pareceríalles expresivo, pero non se observa plaxio coa anterior).

Nesta interveñen: Gardas, testemuñas, acusador privado, defensor, xuíz e un notario.

Atestado
A todos pido silencio, - y un poco más de atención,
para que oigan y se enteren – de esta mi declaración.
Se trata de un caso grave – lo que voy a manifestarles,
pues esta chica incurrió – en tremendas responsabilidades.
Se llama Blanca Flor, - y de nación asturiana,
de la pintoresca villa – de Pola de Laviana.
Abandonó a sus padres – cuando sólo quince años tenía,
y se marchó a un pueblo – de la provincia de Sevilla.
Enseguida que llegó – muy pronto empleó su arte:
¡En unión de otra gitana – dedicábanse al pillaje!
Empleando sus embustes – se hizo pasar por honrada,
engañando a una familia – que la tomó de criada.
Entonces allí vivía, - felizmente, un matrimonio,
pero al poco tiempo, - señores, había las del demonio.
Muy pronto de su marido – la señora se llegó a mosquear,
porque el diablo de la criada – le solía acariciar.
Con este hombre siguió – hasta lograr y conseguir
que él dejara a su mujer – para con ella convivir.
No tenía aún con ello – satisfechos sus deseos,
pues no sólo con este hombre – terminaron los jaleos.
Las señoras de otro barrio, – donde fueron a vivir luego,
muy pronto se encontraron – con sus maridos en juego.
Pero estas sevillanas – pronto le aplicaron medidas:
¡La devolvieron a Asturias – para quedarse tranquilas!

A Garda Civil, a petición das “forzas vivas” de cada lugar, trasfegaba de continuo nos xitanos devolvéndoos ó lugar da súa procedencia.

Cuando vino la Revolución – se ha hecho miliciana,
y en las filas enemigas – se sabe que fue Comisaria.

Parece que se refire á Revolución de Asturias do ano 1.934

Cuando por tales fechorías – la buscaba la Justicia ,
ha burlado a los Agentes – internándose en Galicia.
En el pueblo donde vivía – pronto le siguieron la pista,
pues ella aquí actuaba – de indecente strapelista.
Refírese ó “affaire” ou corrupción do xogo, no bienio 1.933/36. A acepción vulgar deste termo veu despois da Guerra.

Sus vecinos dan conocimiento –enseguida a la justicia;
la buscaron mis Agentes – y aquí está detenida.
Hechas las diligencias – quedo todo bien comprobado,
y que es la verdad, señores, - lo demuestra al Atestado.
Terminado mi Informe – esperaré por aquí, al lado,
Puesto que prisa no tengo, - ¡hasta ver el resultado!

Xuíz
Admito como Acusador Privado – al Letrado Sr. Pajerto,
quien tiene ya la palabra, - ¡y que Dios nos dé acierto!
Pero también se le nombra – de Oficio un Defensor:
Aquí tenemos otro Abogado, - que es don Jacinto Igualador
...

A intervención dos Avogados, no capítulo seguinte.

_____

Amigos do Patrimonio de Castroverde acolle o manifesto de ADEGA pola defensa da Devesa de Escairón

PARQUE MULTIAVENTURA na devesa de Escairón.

Dende ADEGA e ante a cuestión suscitada da instalación dun parque multiaventura na Devesa de Escairón como parte da “Proposta e creación de novos produtos turísticos no entorno dos ríos Miño e Sil na Ribeira Sacra” queremos facer constar o seguinte:

1º ADEGA solicita do Concello, da Xunta, dos diferentes grupos políticos ou de calquera tipo de institución ou asociación pública ou privada que ao amparo da Lei 9/2001 da Conservación da Natureza e do Decreto 67/2007 polo que se regula o Catálogo Galego de Árbores Senlleiras inicien os trámites pertinentes para que se inclúa esta Devesa dentro dunha figura específica de protección natural. Deste xeito estará protexida e libre de determinadas actuacións dende o noso punto de vista insensatas e fóra de lugar. Do mesmo xeito, este tipo de protección daría pé para a recepción de axudas para a súa conservación, mellora e protección.

2º Así mesmo, ADEGA vén de solicitar do concello que no trámite aberto de elaboración do PXOM se faga unha catalogación dos espazos naturais cos que conta o concello para a súa protección posterior a través de figuras como o ENIL (Espazo Natural de Interese Local), figura que pode xurdir a través da iniciativa propia do concello.

3º No concello do Saviñao, ademais dunha riqueza etnográfica sobresaínte conta cunha riqueza ambiental excepcional; coas características similares á Devesa de Escairón temos o Campo da Festa de Aiaz, o Campo da feira de Currelos ou a Devesa da Pena de Marrube por citar algúns exemplos e que deberan tamén contar cunha figura de protección específica.

En Lugo a 23 de abril de 2007. Daniel López Vispo e Lois Manoel Toirán Vázquez. ADEGA-LUGO.

Asociación para a Defensa Ecolóxica de GAliza
Rolda Das Fontiñas, 180, entrechán. 27002 LUGO
Tlfn: 982 240299/ 619808662 / 639664924
www.adega.info
adegalugo@adega.info

O roteiro do mes de Abril

Breve resume do roteiro de As igrexas románicas, castros, muíños e mazos

Sábado, 21 de abril de 2007

Nunha mañá fermosa desta primavera, a Asociación Amigos do Patrimonio de Castroverde, xunto coa Asociación Arcas de Sarria, fixemos o percorrido, do que vimos denominando como roteiro de; As igrexas románicas, castros, muíños e mazos.

Igrexas teñen aínda en pé todos os lugares. Dicir que comezamos camiñando desde o Camiño Ancho, e as explicacións tiveron o seu comezo, na parroquia de Espasande, onde D. Jaime Delgado, a quen lle dámos sinceramente as grazas desde aquí, por ternos acompañado. Explicounos permenorizadamente o románico nesta igrexa, todos os seus elementos carcterísticos, que xunto coa de Uriz, son as que mellor conservan os trazos orixinais deste estilo. Logo continuamos camiño de Goi onde visitamos o castro, coas seus enterramentos antropomórficos que se remontan arredor do ano novecentos. Este Castro ten unha fermosa vista deste val. Desde aquí baixamos facer unha breve visita ao muíño de Goi, vimos ao de lonxe os mazos de Goi, en situación ruinosa un, e outro que só quedan restos de pedras. Dicir que aquí o río ten unha fermosa ribeira.

Subimos a Tórdea, a súa igrexa, en palabras de D. Jaime, é un minimuseo, estando totalmente de acordo, salientariamos as tres épocas que ten: Prerrománica, pola súa fiestra ou ventá “lobulada”, Románica, fiestra similar ás de Espasande, Uriz, Cellán ou a Pumarega, e a última época Barroca, do mil setecentos e pico, que foi a súa última reforma, tal como se conserva hoxe. Pero é un minimuseo, porque á parte do sinalado, ten outros sinais na portas e paredes. Faltaría por salientar aínda, as súas pinturas de arredor do ano mil cincocentos.

Saíndo de Tórdea, camiño de Uriz, visitamos o muíño que temos entre un camiño e estrada, en total abandono. En Uriz completamos as explicacións do románico, porque esta igrexa, conserva a cúpula do presbiterio, pero aquí temos unha xoia única, unha pía bautismal “visigótica” única ou case única, segundo o especialista.

Finalmente no percorrido da mañá visitamos a igrexa e pazo de Cellán, coas características xa aludidas, onde, seica D. Jaime propuxo “dar un berro ben grande que se oíse en todo o Concello de Castroverde”, por estar aquilo na situación en que se encontra, estando aínda recuperable. Diciamos seica dixo D. Jaime, porque outro grupo viñemos camiñando desde Uriz a Cellán pola zona de Sucastro. Aquí rematamos, vendo desde fóra, a fachada do pazo de Cellán. Faltándonos por ver na zona: castros, a igrexa, a casa grande de Pumarega, e a capela de Faxilde, no medio dos toxos, que xa poucos saben dela.

Pola tarde, continuamos o percorrido pola zona entre Cellán de Mosteiro, O Vilar, Cellán de Calvos e volta a Cellán de Mosteiro. Salientar aquí as fermonsas carballeiras, soutos milenarios e muíño abandonado baixando de Cellán de Calvos. Dicir que desde que andamos cos percorridos, vemos como se devastan as nosas carballeiras. Nesta zona, temos que dicir, que é a cuarta ou quinta carballeira que caeron nestes últimos anos.

Dar as grazas, desde aquí, aos Srs. Curas das parroquias, por ternos facilitado a visita e ao Sr. propietario do muíño de Goi, grazas tamén aos da Asoc. Arcas por ternos acompañado neste fermoso día, e especialmente a D. Xaime.

Un saúdo.
Manuel Muñiz
Presidente

Coa colaboración do Plan Xacobeo da Consellería de Innovación e Industria da Xunta de Galicia, do Concello de Castroverde e da Consellería de Cultura e Deporte.

Sentenzas, fías e ruadas na bisbarra de Castroverde
Corridas do galo e Tribunais da Pascua

-XII-

Achegas de

Xosé María Gómez Vilabella

Sermón na “corrida” do Campo do Val, tamén chamado
“Campo de Ares”,
porque foi propiedade, berce, de Ares de Maxide,
cofundador do Mosteiro Cisterciense de Meira.

Citan a Berenguer en presente, e como o seu Goberno caeu o 16-2-1.931,
esta contemporaneidade serve para datala con certa aproximación.

El
Boas! Desexo lles vaia ben – a toda esta familia.
Por aló, gracias a Dios, - comer comen de perilla.

Ela
As de contar a verdá: - comían ben si tiveran,
quiste ano a debilidá – deulles moita faterna.

El
¿Xa preguntais de onde son? – Mui pronto volo direi:
Son da provincia de Lugo, - nativo de Castro do Rei.

Ela
Éso é o que ti dis trampán! – Non seas un canalla,
que ti naciche tras da pota, - aló cerca de Baralla.

A muller, enrabechada coa mentira do seu home, descúbrenos, ou desoriéntanos, adrede por suposto, aludindo a unha orixe de campamento xitano.

El
Eu vinme moi comprometido – cando me foron chamar,
que tiña dado palabra – para ese pueblo de Ansemar.

Nos “Sermóns”, en todos xeralmente, a “muller” adoitaba facer o papel de sincera e de moderadora do home. Esta apreciación lévanos a considerar que, se ten habido un machismo considerable nesta bisbarra, tamén é certo que á muller sempre se lle deu e recoñeceu unha gran dignidade.

Ela
Nunca naide te chamou, - non te fagas de rogar;
que xa o contaron por aló – os veciños do lugar.

El
Ó saír de Castro de Rei – encontrei dous compañeiros
para facerme compañía – hastra chegar a Torneiros.

Ela
Eso si que foi verdá. – Atrancándolle o camiño,
hastra chegar a Torneiros – viñéronvos dous pollinos.

El
Desque saín de Torneiros – hasta os muíños de Pol,
non vos puiden descansar: - a pé, e ó lombo, co fol.

Ela
Alí estaban dúas mozas, - e tamén o muiñeiro;
e xa quedaban dicindo - ¡Ahí vai o carbueiro!

El
En Pol alquilei un faco, - por certo aquí o vedes,
que alí teño un amigo – donde xa parei máis veces.

Ela
O amigo iba cargado de trapos – que o levaba un trapeiro;
limpiáche de diante os ollos, - e sin parar hasta Mosteiro.

El
Cheguéivos logo a Mosteiro – e ordenei de xantar
alí na casa de José. - ¡Que gran sitio pra parar!

Ela
Fóivos certo que alí xantou: - ¡A mochila traina il,
que atopou un año morto – ahí para acó de Ramil!

As gargalladas, naquel ambiente, deberon ser sonadas.

El
Despois monte da cabalo; - por certo que iba ben ledo,
e perdímonos no camiño – aló xunto o Porto de Rielo.

Ela
Salíulle alí unha muller – e pegóulle unha turrada
que a sentíu aquí en Sarille – ise cesteiro da Graña.

Veño insistindo en que o Autor/es destes “parlamentos” non daban puntada sen fío; calquera cousa que dixen, por intranscendente que nos pareza hoxe, naquelas datas era unha velada alusión a algo ou por algo. Nisto da “turrada” está claro: No “Porto Rielo”, nunha casiña illada, da que xa nin sei se quedarán os cimentos, pero eu cheguei a vela en pé, vivía unha señora de mala nota á que chamaban “A Cabrona”; ¡a cabra, a “Cabrona”, deulle tal “turrada” que se oíu nada menos que en Sarille!

El
Cando cheguei a Sarille – vínvos cousas moi extrañas:
¡As cabras estaban na ouriceira – coméndolles as castañas!

Ela
Eso si que foi verdá. – Unhas tres fanegas de castañas
en menos de dous minutos – coméronllelas nove cabras.

El
Tamén os homes de Sarille – úsanvos da sua libertá.
Perguntaban unhos os outros - ¿Iste de onde será?

Chéirame que esta estrofa tamén ten máis retranca da que podamos percibir hoxe.

Ela
Algún deles quedaba dicindo: - Debe de ser un cereiro
que vai dar as conferencias – ahí a Montecubeiro.

¡Un cereiro, despectivamente, como indicando que as podía dar, ou que as daba, un iletrado calquera! Algunha pícara alusión habería nisto.

El
En casa do Capitán – queda un home moi formal,
que me puxo no camiño – aquí pro Campo do Val.

Chamábanlle Capitán, “Capitán” de Maxide porque era fillo dun Capitán que estivera na guerra de Cuba. Era un home moi xeneroso, pero arruinouse. Daquela tíñase por formal porque aínda non se desacreditara utilizando unha romana cun pirlo falso (pesa) para compra-los xamóns polas casas, de porta en porta. Desde aquel descubrimento, os veciños vendíanlle a mercadoría..., ¡despois de recortada e pesada!

O “Campo do Val”, que foi escenario de varias “Corridas”, tiña a singularidade de ter un pozo e un cruceiro no medio da explanada. O seu nome antigo era “Campo d´Ares”, da casa de “Ares”, segundo queda dito no encabezamento.

Ela
O mismo me dixo a min. – Colla por aquil carreiro,
que diante de vostede – tamén lle vai un trapeiro.

El
Agora que estou aquí – no medio desta familia,
vóuvos logo desengañar - das tonterías da vida.

Ela
No que vos diga iste home – eu non vos aconsello crer:
¡Se lle enchedes ben a andorga – non marcha daquí nun mes!

El
As de mirar o que dices – non me veñas ensultando,
que se che brinco nas plumas – déixote tiritando.

Ela
Tomás, éso agora xa pasou. – Non seas tan picadiño,
e trai esa bota pra acó, – non sea que verta o viño.

El
Pola bota non hai caso – se te arrimas o meu lado;
pero eu tamén quería – que me deras un cigarro.

Ela
Dios cho pague compañeiro, - nunca tu perdas as mañas;
toma ahora un tabaco – que che é dises de Canarias.

Si, daquela viña tabaco de Canarias, pero despois da guerra, rigorosamente racionado, mozos e vellos fumaban follas de tróqueles secas, séxase, “dixitalina” pura, pouco menos nociva cá cicuta.

El
Agora que tomei un vaso – e xa me puxen contento,
vamos falar das rapazas – que se está indo o tempo.

Ela
As verdades diste home – non debedes desprecialas:
Son verdades coma potes, - que xa o dicen as rapazas.

El
As que cortaron o pelo – vénsevos ben apuradas,
que agora vai de moda – eso das guedellas largas

Ela
É coma as bestas vellas, - que se lles pon a quina larga:
Cando as deixan entre os ollos – logo parecen aloucadas.

El
As que recortaron as sayas – ogano víronas perras;
como estivo o inverno malo, - enfriábanselles as pernas.
Se queredes ter, rapaces, - choios cas mozas solteiras,
habeis tratar de meterlles – o sinal nas faltriqueiras.

Ela
Pra que non se queixen – non lles diremos mais nada;
vamos agora cos mozuelos, - que tamén é boa canalla.
Os de vintecinco pra arriba – sónvos peores cas cabras,
que logo se dan unha volta – polas partes reservadas.
Cos que se van a Nova York, - mociñas tede cuidado,
que iste ano na parroquia – fixeron moito destrago.

Posible alusión a algún fillo de moza, sabido ou esperado.

Dises de tanta papilla, - mozas, tedes que desconfiar;
se volven pro outro ano – non vos deixedes engañar.

El
Vou deixar estas cousas – que ben contritos estades.
Todo o tempo que me queda – vou pegar cos oficiales.

Ela
Dos oficiales de agora – xa non me quero acordar;
de ben cheos e ben folgados – non queren traballar.

El
O oficio das costureiras - ben vedes que é moi nombrado;
que lles chaman “apañapulgas” – aló desque vén o vrao.
Tamén hai costureiras – que non dan xeito a un xustillo;
empézanse a escostrexar – porque o corpo pídelles marido.

Ela
Non hei de olvidar os xastres, - que algo lles teño que dicir,
que cos retales que rouban –xántanche para se vestir.

El
De quen é esa canalla – tamén teño eu que contar;
se non lles poñen dous ovos – non queren traballar.

Ela
Os taberneiros de agora – non vos levan bon camiño;
han de sudar no inferno – a auga que botan ó viño.
E despois da moita auga - ¡xa encheran ben a medida!
Aínda ben non chega a escuma – xa dicen que vertía.

El
Os poucos ferreiros que hai – non é moi boa canalla,
que cobran un par de pesos – por che facer unha aixada.

Ela
Ises tamén han de pagar – desque vaian pra outra vida;
que co carbón que lles sobre – hanlles quentar a barriga.

El
Dos zoqueiros de hoxe en día – muito traigo que contar;
por unhas zocas de pau podre – once reás che han levar.
E se os chamas pra casa – encóntraste ben jodido,
que che cobran nove reás - ¡e media cuarta de viño!

Ela
Máis mal vai cos carpinteiros - ¡non hai canalla na vida!
Se os traedes para a casa – non merecen a comida.
Se lles encargáis na casa, - ¡a madeira vai fendida!,
e despois vides contentos – que cha tapan con masilla.

El
Deixarei os oficiales – que se está marchando o tempo;
solo vos quero explicar – un proieuto do Gobierno.
Agora o Gobierno novo – vésevos ben comprometidocoas vellas de setenta anos, - ¡que lle piden marido!
Berenguer compadecido – prometeulles unha cousa:
¡Xuntar tódalas vellas – un domingo nunha chousa!
E se non quixese acetar – por ahí algunha patrona,
váina mandar cos carneiros – este ano pra Zaragoza.

Alusión aos embarques da facenda miúda desde a Estación de Ferrocarril de Lugo.

Quero que dispenseis – se algún quedase ofendido;
naide se debe extrañar – que éstas son cousas do viño.

Ela
E si alguén quedase errado – diste bon predicador,
¡ten dereito a reclamar – ó maiestro herrador!

Figura literaria, xogando coa fonética. Lembranza daquel dito do Servizo Militar: “¡As reclamacións, ao Maestro Armero!”.

O seguinte é un fragmento dun “Sermón” correspondente a una “Corrida” celebrada, teño entendido que, en Fonteo, pero o Autor era de Montecubeiro:

El
Dios nos dea boas tardes - ¿Como siguen os do Val?
Alégrome que esteais bos – neste día de Carnaval.

Obsérvese que, coa pouca instrución que tiñan aqueles Autores, pero non dicían “Baleira”, que iso de baleira, ou bacía, non lles soaba: Dixo, “¿Como están os do Val?”

Ela
As de contar a verdá! – comían ben si houbera,
que este ano a debilidá – deulles moita faterna.

Aclaración: do libreto da “muller” só teño esta introdución, posta no papel do home.

El
Preguntáisme de donde son; - ben ponto volo direi:
Son dun pueblo pintoresco - cerca de Castro do Rei.
Cando me foron chamar – vinme moi comprometido;
tiña a muller indisposta – e quería vir conmigo.
Por traer esta maleta – os traballos que pasei;
túvenvos que vir da pé – ahí hasta Neira de Rei.
Ó salir por alí adiante – xa o faquete cansaba;
dinlle unha coda de pan – e despois si que danzaba.
Apretei as espuelas – e salín a paso de can;
cando me descuidei – estaba cerca de Librán.
A baixar unha costiña – ahí enfrente das Pozas,
caeu o faco deitado – e rompeu as xuntas todas.
Din de voces disconformes – que alborotei o pueblo;
desde que viron que era eu, - arrenegaron o demo.

...

Cos taberneiros d´agora – tede muito cuidadiño,
han de sudar no inferno – a auga que leva o viño.
Os poucos ferreiros que hai – non é moi boa canalla,
que papan un par de pesos – polo cornos dunha aixada.
Dos zoqueiros de hoxe en día – moito teño que contar;
unhas zocas de pau podre – tres pesetas hai que dar.
Pior é cos carpinteiros. – Non hai outra canalla na vida:
Se os traedes a traballar na casa – non merecen a comida.
...
Vou deixar ós oficiales – que quero marchar correndo;
sólo vos vou explicar – un proieuto do Gobierno.
Apareceu un Decreto, - e dil fan os pregóns:
¡Ordena casa-las viudas – agora nas eleucións!
...
Quero que me dispenseis – se algún quedase ofendido;
¡naide se debe extrañar – que estas cousas son do viño!

No próximo capítulo recolleremos algunhas “Sentencias” dos Tribunais da Pascua.